Haitze Wiersma, verzetsleider Boskoop en rayon Sneek

Haitze Wiersma sprak nooit over wat hij als verzetsman meemaakte. Ook liet hij zich zelden fotograferen. Deze foto hoort bij een krantenbericht met de kop: 'Bij het overlijden van Haitze Wiersma' - het is niet bekend uit welke krant het afkomstig is (collectie fam. Munniksma). Het verhaal achter het glazen schildje met opschrift: 'HW Boskoop 16 augustus 1943', is evenmin duidelijk. Psalm 91 vers 1 zegt in moderne bewoording: 'Als je bescherming zoekt bij de Allerhoogste God, ben je helemaal veilig' (Collectie HK nr. 67, Wiebe Munniksma).

Politieman Haitze Wiersma (1911-1982), afkomstig uit Oosthem, was in 1943 in Boskoop actief onder onder de schuilnaam De Bruin, als coördinator van regionale Verzetsgroepen. Begin 1944 nam hij de leiding op zich van het district Sneek, onder de schuilnaam Wietze. In die hoedanigheid heeft hij in diverse plaatsen knokploegen opgericht, o.a. te Sneek, Scharnegoutum, Joure, Echtenerbrug, Bolsward en ook in Koudum, waar Gerben Oppewal de KP-leider was. Deze ploeg, onder wie Gerben Ypma en de marinier Jaap Niemans en voor deze gelegenheid ook Haitze Wiersma zelf, pleegde de tweede succesvolle kraak van het distributiekantoor te Workum, wat zou leiden tot de bloedige razzia van de Sicherheits Dienst op 16 augustus 1944.

Over zijn activiteiten in Friesland heeft Wiersma in dec. 1949, bijna vijf jaar na de bevrijding, een zeer summiere en weinig zeggende verklaring afgelegd bij de Vereniging Friesland 1940-1945 (te openen via de koppeling onderaan deze pagina). De interviewer kreeg alleen iets te horen over de organisatie van het verzet. Wiersma zweeg ook hier over de activiteiten waarbij hij betrokken is geweest. In Koudum waren dat in ieder geval de genoemde bonkaartenroof te Workum met de knokploeg van Koudum (voorafgaand op het ombrengen door de Duitsers van Tjalke van der Wal en Gerben Ypma) en de bevrijding uit de gevangenis in Sneek van de vijf Koudumers. Zij waren opgepakt op 10 februari 1945. De reden voor hun arrestatie zou vergelding zijn voor het ombrengen vijf dagen eerder, van iemand die onderduikers zou hebben verraden. Het staat vast dat het verzet in Koudum in ieder geval één en mogelijk twee personen heeft omgebracht.

In Boskoop heeft Wiersma veel onderduikers, kunnen helpen, vooral Joden, onder wie o.a. de gebroeders Jaap en Max van Praag. In zijn Boskoopse tijd betrok hij zijn zwager Wiebe Munniksma bij de ondergondse activiteiten, door onderduikers naar Koudum te sturen die Wiebe dan onderbracht en van voedselbonnen voorzag.

Wiersma beschikt over een netwerk van onderduikmogelijkheden, schrijven Marga van Praag en Ad van Liempt, in het boek: Jaap en Max: het verhaal van de broers Van Praag (Amsterdam 2011). Zij schrijven ook over de de enorme angst en spanning die onderduikers en illegale werkers bijna permanent in zijn greep hield. De Duitsers beginnen steeds feller jacht te maken op Wiersma. In die periode woont hij te Boskoop in hetzelfde huis als de Van Praags. Op een ochtend zegt Max van Praag tegen hem: 'zeg De Bruin, jullie hebben gisteravond een distributiekantoor overvallen, en ook vijf Duitse uniformen meegepikt.' Wiersma (de Bruin) schrikt. 'Hoe weet je dat?' 'Omdat je hardop droomt.' Wiersma zal de daaropvolgende nachten nog steeds hardop dromen, maar van nu af aan alleen nog in het Fries - Max en Sari kunnen het niet meer verstaan.

Na de bevrijding zou Wiersma het burgemeesterschap van Franeker zijn aangeboden, maar hij heeft dit niet aanvaard.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 4 april 2021. In de vorige versie stond ten onrechte dat Haitze Wiersma geen verklaring had afgelegd bij de Vereniging 1940-1945. Ulfert de Jong kreeg recentelijk een kopie van de betreffende verklaring in handen (Tresoar 350, Vereniging Friesland 1940-1945, nr. 1340). Ook stond in de vorige versie dat Arend Klee de omgebrachte verrader was en dat hij zou zijn gedood op 5 februari 1945, conform verklaringen van politie en verzetsmensen Osinga en Steenhuisen. Deze verklaringen bevatten echter tegenstrijdigheden.

Jan de Vries, 4 april 2021

Attachments:
Download this file (Verklaring Haitze Wiersma.pdf)Verklaring Haitze Wiersma 1949[ ]1966 kB