Op 2 februari 2018 verscheen mijn boek Verzwegen zeeheld; Jacob Benckes (1637-1677) en zijn wereld . De uitgave is gepresenteerd bij de opening van de tentoonstelling over Benckes in het Fries Scheepvaart Museum te Sneek.
Jacob Benckes kwam in Koudum ter wereld en woonde daar de eerste twintig jaar van zijn leven. Daarna woonde hij in Staveren en vervolgens in Amsterdam. Zijn naam wordt in de Nederlandse traditie vaak als Binckes geschreven, maar zelf schreef hij altijd Benckes. In het jaar 1664 maakte hij de overstap van de koopvaardij naar de oorlogsvloot, samen met collega-schipper Anske Fockes van Warns.
De carrière van Jacob Benckes als zeeofficier viel deels samen met die van de bekende admiralen Michiel de Ruyter en Cornelis Tromp. Benckes was betrokken bij de beroemde tocht naar Chatham in 1667. Zijn opvallendste daad is de herovering van New York, de voormalige Nederlandse kolonie Nieuw Nederland. Benckes kwam om het leven op 12 december 1677 tijdens een een zeer gewelddadig gevecht op het Caribische eiland Tobago.
Verzwegen Zeeheld gaat in op vele aspecten van zijn leven en zijn carrière als marineofficier. Ik heb ongeveer tien jaar aan het boek gewerkt en na rijksarchivaris J. C. de Jonge omstreeks 1835 was ik de eerste die daarvoor archieven raadpleegde. Voorgaande schrijvers baseerden zich vrijwel uitsluitend op de tekst van De Jonge, en namen zijn onjuiste voorstelling van onder andere de herovering van New York klakkeloos over. Pas na de publicatie van Verzwegen Zeeheld werd mij gaandeweg duidelijk wat de reden moet zijn geweest van de misleidende verhaallijn van De Jonge.
Op basis van die inzichten vindt u in het Album van Koudum een zeer beknopte weergave van de belangrijkste levensfeiten en aanvullende conclusies over de expedities onder zijn leiding die leidden tot herovering van New York in 1673 en de kolonisatie van Tobago in 1676.
Jan de Vries
Aangepast 10 oktober 2026.
De flaptekst van Verzwegen Zeeheld luidt:
Over Jacob Benckes was weinig bekend en zijn positie op de oorlogsvloot was een mysterie: Hoewel hij geen hoofdofficiersrang had, werd hij drie keer uitgezonden als leider van belangrijke missies. Verzwegen zeeheld werpt nieuw licht op de herovering van Nieuw-Nederland in 1673, het belangrijkste wapenfeit van Jacob Benckes, dat hem in de geschiedschrijving echter nooit is toegekend. Hij is de laatste vertegenwoordiger genoemd van de agressieve Nederlandse zeemacht uit de zeventiende eeuw.
Het boek is geen biografie. Behalve twee portretten, geschilderd door Nicolaes Maes, bleef van zijn persoonlijke leefwereld weinig bewaard. Slechts door het opdiepen van vele veelal zakelijke documenten is zijn levensloop te volgen. Enkele brieven aan zijn opdrachtgevers gunnen ons een kijkje in zijn persoonlijkheid. Hij groeide op als jongste van zeven in een zeemansgezin in het Friese Koudum. Als jongen ging hij al mee naar zee en vanaf zijn negentiende tot zijn zevenentwintigste jaar was hij koopvaardijschipper.
Zijn keuze voor de admiraliteit van Amsterdam was geen toeval en Benckes was daar zeker niet de enige officier uit de schippersgemeenschap van de Friese Zuidwesthoek. Opvallend snel viel zijn benoeming tot kapitein-ter-zee. Uiteraard vocht hij in de diverse zeeslagen van zijn tijd, zoals de beroemde Tocht naar Chatham. Door twee missies naar West-Indië is zijn naam voor altijd verbonden aan die contreien. Jacob Benckes sneuvelde in 1677 op het Caribische eilandje Tobago.
Achterin het boek is een register opgenomen van personen en scheepsnamen, een notenapparaat en een literatuurlijst met alle gebruikte bronnen.
De koppelingen onderaan deze pagina leiden naar: Informatie over het boek; een artikel in de Leeuwarder courant d.d. 21 febr. 2018, over de tentoonstelling en het boek; recensies door luitenant kolonel der Mariniers R.A.J. de Wit, in: Marineblad (jaargang 128 nr. 6, okt. 2018); dr. Gijs Rommelse in: Militaire Spectator (jaargang 187 nr. 10 2018); Ron Brand MA, in: Tijdschrift voor Zeegeschiedenis (2019-1); Erik Odegard MA, in: The international journal of maritime history (vol. 31, 2019).
Zie het Linkedin profiel van Jan de Vries voor overige publicaties.
