De firma Munniksma bestaat sinds 1912. De tegenwoordige naam Handelsonderneming R. Munniksma b.v. verwijst mede naar de oprichter Rein Wiebes Munniksma (Koudum 1885, Drachten 1963). Hij begon met een groentenhandel / galanterienwinkel in de Kninebuert (Verlengde Hoofdstraat 7). Daarnaast verkocht hij boerengereedschap en ontwikkelde hij een middel tegen de veeziekte mond- en klauwzeer. Met dit middel adverteerde hij in 1920 als fabrikant-uitvinder in diverse kranten, ook buiten de provincie. In 1922 is Munniksma failliet verklaard, maar anders dan bij veel faillissementen hebben alle schuldeisers uiteindelijk hun geld ontvangen. Nog in 1943 plaatste Rein een advertentie waarin hij beloofde ook de laatste schuldeisers te betalen (Friese courant, 5 febr. 1943). Van 1922 tot 1926 was de firma gevestigd in Hindeloopen. In 1926 is Rein opnieuw in Koudum gestart met de handel in boerengereedschap, vanuit de kop-rompboerderij aan de Zwarteweg nr. 17. Zijn zonen Jelle en Wiebe en schoonzoon Andries Hugen zetten het bedrijf voort. Kleinzoon Rein, zoon van Jelle, heeft het bedrijf uitgebouwd tot een grote bouwmarkt en doe-het-zelfzaak, waar ook nog altijd boerengereedschap wordt verkocht. Anno 2025 wordt gewerkt aan de volgende uitbreiding en zit Friso Munniksma van de vierde generatie inmiddels in de zaak.
 |
 |
Rein Wiebes Munniksma in 1903 als militair. Hij trouwde op 22 april 1910 met Antje Jilderts Smith (1889-1932) uit Skarl, dochter van de koopman Jildert Smith en Jitske Lyklema. Antje was nog maar 43 jaar toen ze overleed in Franeker. Rein is niet opnieuw getrouwd. De foto rechts toont Rein in 1961. Foto's op deze pagina, voor zover niet anders aangegeven, zijn beschikbaar gesteld door kleinzoon Rein Munniksma (1942), zoon van Wiebe.
|
|
 |
Munniksma maakte een middel tegen de gevreesde veeziekte mond- en klauwzeer, dat via agenten in heel Friesland werd verkocht. In juni 1920 ging de prijs met twee gulden per fles omhoog van 1.75 naar 3.75. In november was de prijs weer op het oude niveau. Het middel werd in Koudum verkocht door de weduwe G. Kramer en door de drogist Foeke van der Sluis, zoals blijkt uit de advertentie rechts (Hepkema 18 juni 1920). De advertentie linksmidden stond in de Leeuwarder courant van 22 juni 1920 en linksonder in dezelfde krant van 11 nov. 1920.
 |
 |
In 1921 staat de zaak en het pand in de Kninebuert / Verlengde Hoofdstraat te koop (Leeuwarder courant, 20 aug. 1921). Een jaar later wordt Munniksma failliet verklaard (De Tijd, Godsdienstig staatkundig dagblad, 2 maart 1922). Na deze gebeurtenis vestigt hij zich in Hindeloopen.
|
|
|
In 1924 is het middel tegen mond- en klauwzeer alleen nog te koop bij de maker zelf, die dan in Hindeloopen woont (Nieuwsblad van Friesland 25 april 1924). Na vier jaar komt Rein Munniksma in 1926 terug in Koudum, nu aan de Zwarteweg op nummer 17. De foto van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed toont de boerderij in 1946. De tekening is door Klaas Overzee gemaakt in 1947 (ontvangen van Trijntje Munniksma-de Boer). Het voorhuis is in de jaren zeventig afgebroken.
|
|
|
Uit deze advertenties (Leeuwarder Courant 27 juli en 3 dec. 1929) blijkt dat Rein Munniksma een uitvinder was en een echte handelaar was met een brede aanpak. Tevens dat de naam van de Firma is gewijzigd in R. Munniksma en zoon. Dit is dan ongetwijfeld de oudste zoon Wiebe (1911-2006). In 1931 voegt Rein de handel in lompen toe aan het bedrijf (Leeuwarder nieuwsblad, 1 dec. 1931). In de jaren 1930 en 1940 ontwikkelt Munniksma nieuwe vindingen en adverteert in provinciale kranten als handelaar of tussenpersoon voor de aanschaf van de meest uiteenlopende zaken, van een roeiboot tot de cilinderkop van een brandstofmotor. Vijf jaar later heeft hij volgens de krant een 'Fabriek van hooihijschinrichtingen'. De rechtsvorm der zaak is gewijzigd in een vennootschap onder firma onder den naam: R. Munniksma en Zn.. Venn.: R. en W. Munniksma' (Leeuwarder courant 15 sept. 1936).
|
|
 |
Opmerkelijk is deze advertentie uit 1943 (Friese courant, 5 febr.), waarin Munniksma aanbiedt om alle nog niet vereffende schulden van zijn failissement uit 1922 alsnog volledig te voldoen. 1943 is ook het jaar dat Rein zijn snor afschoor, zoals achterop deze foto staat.
 |
 |
Dit zijn van voor naar achter Jelle, Siemon en Jildert, zonen van Rein en Antje Munniksma voor de boerderij aan de Zwarteweg. Op de achtergrond de T-ford, kenteken B-3443, van hun vader Rein Wiebes Munniksma. De foto rechts is ingestuurd door Trijntje Munniksma - de Boer. Het zijn van links af Jelle en Jildert Munniksma en Sybren de Jong.
 |
 |
Ook deze foto's van Jelle kwamen van Trijntje Munniksma - de Boer. Helemaal rechts, half op de foto, staat Rinke van der Veen.
Deze foto van de kop-rompboerderij van de Fa. R. Munniksma & zonen is genomen op 5 mei 1965. Collectie Rein Wiebes Munniksma.
De firma Handelsonderneming R. Munniksma omstreeks 1998, toen pakesizzer Rein van Jelle al de leiding had van het bedrijf, dat nog steeds bestaat en sinds 2006 gevestigd is op Slaperdijk 2. Collectie Histoarysk Koudum uit de nalatenschap van Cobe Draijer-Folkertsma.
Hennie van Dijk maakte deze foto van de situatie in 2017.
Westeweg Koudum 2001. V.l.n.r.: de broers Siemon, Wiebe en Jildert Munniksma.
De vijf kleinzonen Rein op 26 sept 2015 bij het graf van pake Rein en beppe Antsje op het kerkhof van Skarl. V.l.n.r.: Rein Jelles Munniksma (1963), Rein Martinus Munniksma (1951), Rein Wiebes Munniksma (1942), Rein Siemon Hugen (1956) en Rein Wiebe Jilderts Munniksma (1950), Alle Reins zijn geboren in Koudum, m.u.v. Rein Martinus die in Nieuwehorne geboren is.
Gewijzigd dec. 2025 Jan de Vries
