Om te beginnen: er is wat merkwaardigs aan de hand met de spelling van de naam van deze familie Huisman: in sommige registers wordt de naam als Huysma of ook wel Huisma gespeld, in andere registers wordt Huisman (en een enkele keer Huysman) gebruikt. Enige consequentheid lijkt daar niet in te zitten. Hier wordt consequent de naam Huisman gebruikt.
Hendrik Huisman is geboren op 9 juni 1845 in Workum. Zijn vader was Alle Hendriks Huisman (1821-1890) die oorspronkelijk uit Bakhuizen kwam en zijn moeder was Wytske Wytses Bakker (1820-1847), later Postma genoemd, die in 1844 getrouwd waren. Hendriks moeder is in februari 1847 in Hemelum overleden, een kleine week nadat Hendriks broertje Wytze geboren is. Het kleine broertje overleed zelf enkele weken later op 6 maart. Vader Alle hertrouwde in 1851 in Koudum met de toen 21-jarige naaister Sipkje Gerkes Adema die van Oosterbierum kwam en in Koudum woonde. Zij werd dus de stiefmoeder van Hendrik.
Op 9 november 1854 werd de toen negenjarige Hendrik Huisman veroordeeld tot drie dagen gevangenisstraf wegens een “strafbare poging tot het begaan van diefstal van eenige appelen”. De straf zat hij uit in de strafgevangenis van Sneek van 19 tot 22 december. In 1862 werd Hendrik door het kantongerecht te Hindeloopen wederom veroordeeld, nu tot zes dagen cel wegens het “op den 23 September 1862 des morgens ten half zeven uren arglistig te hebben weggenomen omtrent een achtste mud roode aardappelen van een stuk bouwland gelegen op groot Weste onder Koudum eigen aan Sjoerd v.d. Meulen”. Hij zat in het Huis van Bewaring in Sneek van 31 januari tot 6 februari 1863. De ‘kosten van voeding en verpleging’ kwamen ten laste van het rijk.
Op 17 maart 1865 werd de toen in Warns wonende boerenknecht Henrik Huisman aangewezen tot de militaire dienst. Waar en wanneer precies hij zijn dienstplicht heeft vervuld, is niet bekend. De arbeider Hendrik Huisman trouwde op 6 oktober 1866 in Koudum met de dienstmeid Tjal (Tjol) Annekes Schots die op 12 mei 1839 in Kolderwolde geboren was. Het echtpaar woonde in Koudum op A/108b Konijneburen.
Met Tjal kreeg Hendrik op 17 december 1867 een zoon die naar zijn opa Alle vernoemd werd. De kleine Alle Huisman werd niet oud, hij overleed in Koudum op 22 oktober 1869. Op 26 oktober 1870 werd er in Koudum weer een Alle Huisman geboren. Dochter Ymkje Huisman is geboren op 9 januari 1873. Twee weken na de geboorte stierf moeder Tjol Schots op 24 januari 1873 te Koudum. De kleine Ymkje werd slechts een jaar oud, ze overleed op 2 april 1874 te Koudum.
Hendrik Huisman hertrouwde op 11 mei 1873 met Jan(ne)tje Hartog die in 1849 in Makkum geboren was. Jantje Hartog woonde als ongehuwde moeder met haar dochter Jantje in Molkwerum, waar de kleine Jantje op 26 oktober 1871 ook geboren was. Met Jantje krijgt Hendrik in Koudum de volgende kinderen:
Zoon Cornelis Huisman, geboren 11 maart 1874 Koudum
Dochter Sipkje Huysma geboren 4 juni 1876 en overleden op 4 april 1877.
Dochter Wytske Huisman, geboren op 30 maart 1878.
Dochter Duttje Huisman op 27 oktober 1879, overleden op 22 mei 1880. In 1880 staat vader Hendrik als winkelier te boek.
Zoon Douwe Huisman, geboren op 20 december 1880.
Dochter Dutje Huisman, geboren op 28 december 1884
De kinderen waren niet helemaal van onbesproken gedrag en lijken wel wat van het gedrag van de vader overgenomen hebben. In februari 1884 werden zowel de 13-jarige Alle als de 9-jarige Cornelis veroordeeld tot een dag gevangenisstraf wegens ‘enkele diefstal van veldvruchten’. In mei 1887 werd de 16-jarige Alle, werkzaam op een boerenbedrijf, veroordeeld tot een dag gevangenisstraf wegens ‘het spelen met geld’ (kaarten of dobbelen om geld). De straf zat hij in Sneek uit van 9 tot 10 september 1887. Ook in januari 1888 kreeg Alle, arbeider, een dag hechtenis wegens ‘het spelen met geld’. De straf zat hij in Sneek uit van 24-25 januari 1888. Eind juli 1888 werd Cornelis veroordeeld tot twee dagen cel, wegens het vissen in gesloten vistijd. Zijn straf zat hij in Sneek uit van 22 tot 24 november. Op 10 november 1888 werden Cornelis Huisman en zijn stiefzus Jantje Hartog elk veroordeeld tot 12 dagen gevangenisstraf wegens stroperij.
Op 3 april 1889 is het gezin van Hendrik Huisman, vader, moeder en zes kinderen in de leeftijd van vier tot 15 jaar en wonende in Koudum op A/108b Konijneburen, uitgeschreven uit de gemeente Hemelumer Oldeferd wegens vertrek naar Zuid-Amerika. Op 4 april vertrok de ss Zaandam van Rotterdam naar Argentinië, Buenos Aires.
Bij de Argentijnse volkstelling van 1895 is een uit Nederland afkomstig gezin te traceren dat heel dicht in de buurt komt van dat van Hendrik Huisman, namelijk het gezin van Enrique Huysman in de plattelandsgemeente Kolonel Suarez in de provincie Buenos Aires. Vader Hendrik (geboren in 1851) heet dan Enrique, is 43 jaar en is van beroep dagloner of landarbeider (jornalero); moeder Jantje (geboren in 1849) heet Juana en zou 48 jaar zijn, wat niet helemaal klopt; zoon Cornelis (geboren in 1874) heet Cornelius, is 21 jaar oud en heeft hetzelfde beroep als zijn vader; zoon Douwe (geboren in 1880) heet in Argentinië David en is 14 jaar oud; dochter Dutje (geboren eind 1884) heet nu Dorotea en is 10 jaar oud.
In Argentinië is in 1891 zoon Enrique geboren. Zoon Alle, geboren in 1870 woonde waarschijnlijk niet meer bij zijn vader en stiefmoeder. Er woont bij de volkstelling in 1895 wel een 24-jarige Eduardo Huysman, landarbeider, in dezelfde streek als Enrique Huysman. Stiefdochter Jantje Hartog en dochter Wytske Huisman zijn niet teruggevonden.
Belangrijkste bronnen: bevolkingsregisters e.d. via allefriezen.nl; https://www.familysearch.org/nl/search/collection/1410078 (Argentijnse volkstelling 1895).
Zie ook het algemeen overzicht van de emigratie van Koudumers naar Argentinië in 1889.
