Telefooncentrale voor 1958

In 1958 is het telefoniesysteem ingrijpend veranderd door de komst van een automatische telefooncentrale. Koudum en Hindeloopen kregen het kengetal of netnummer 05142 toegekend en alle aansluitingen een driecijferig nummer. Voor 1958 was er geen netnummer en bestond het nummer van de aansluiting uit twee of drie cijfers. Alle verbindingen werden handmatig geschakeld. Toen later de driecijferige nummers op dreigden te raken kreeg iedere aansluiting het cijfer 1 voor het bestaande nummer. Nog weer later is het netnummer verkort tot 0514 en kregen de Koudumer aansluitingen de cijfers 52 als begin.

 

Lokale telefoonnetten ontstonden in de decennia rond 1900. Naar verwachting kreeg Koudum de eerste aansluitingen tussen 1900 en 1910 en het lokale net kreeg waarschijnlijk eenvoudig interlokale aansluiting omdat er al sinds 1882 in het dorp een rijks telegraafkantoor gevestigd was, zeer waarschijnlijk in het hulp-postkantoor dat Koudum toen rijk was. In kranten is er niet veel informatie over te vinden. Het waren de ondernemers die het eerst de stap namen naar de telefoon, hoewel dr. P. Wiersema waarschijnlijk de eerste was die een aansluiting nam, waarschijnlijk had hij nr. 1. In 1929 kostte een telefoongesprek 30 cent, voor drie minuten. Het bovenste bericht links is afkomstig uit: Provinciale Overijsselsche en Zwolse courant (2 febr. 1882), daaronder Leeuwarder courant (26 okt. 1909) en rechts uit Algemeen Handelsblad (25 nov. 1916).

Tot de komst van de automatische centrale was telefoneren een omslachtig gebeuren. Hindrik de Jong: Als je wilde bellen dan gaf je een paar flinke slingers aan het krukje van de telefoon. De inductor in het toestel zette spanning op de lijn waardoor er in de centrale een klepje met jouw nummer openviel en de telefoniste kon daaraan zien wie gebeld had. Via een draad met stekker maakte ze met jou contact en meldde zich. Je kon dan een nummer aanvragen b.v. nummer 14 van Kemker. Dan moest je de telefoon neerleggen en na een tijdje had de telefoniste de verbinding klaar en belde ze terug en zei dan tegen beide dat je kon spreken en dan had je Hans Kemker aan de lijn. Bij een interlokale verbinding, als het aangevraagde nummer ver weg was, dan kon het nog wel eens een tijdje duren voordat er contact was. Er waren verschillende typen toestellen, maar ik weet nog dat bij slagerij Hette Boonstra in de Hoofdstraat de telefoon in de gang aan de muur hing. Dat was een hele mooie, die leek op het toestel van het plaatje op deze pagina. Eind 1957 of begin 1958 is de centrale vervangen door een nieuwe met z.g. stappenrelais en kreeg iedereen een toestel met kiesschijf. De krantenberichten komen uit de Friese Koerier van 25 april 1956 en 31 maart 1958.

Op de foto van omstreeks 1955 is Annie Heins te zien als telefoniste van Koudum. De oude handgeschakelde centrale stond in het postkantoor, dat toen de foto gemaakt werd gevestigd was in aan de Hoofdstraat op nummer 43. Kantoorhouder was  Lykele Griek. De centrale was bezet van 8.00 tot 21.00 uur en op Zon- en feestdagen van 8.00 - 9.00 uur. Sommige aansluitingen hadden een z.g. doorverbinding. Zij waren aangesloten op een continu bemande centrale en konden dus altijd bellen en gebeld worden. In de gids stond bij de naam dan een 'paragraafteken', om duidelijk te maken dat men 'doorverbinding' had. Deze mogelijkheid was er al in 1927 (foto uit het archief van boekhandel Muizelaar).

De onderstaande lijst met telefoonnummers is samengesteld aan de hand van o.a. advertenties, nota's en foto's. De lijst beslaat de volledige periode tot 1958, daarom staan bij sommige nummers meerdere gebruikers. Als een zaak verkocht werd dan ging het nummer vaak mee naar de nieuwe eigenaar. In enkele gevallen kreeg een nieuwe aansluiting een oud- niet meer gebruikt nummer. De lijst geeft een mooi overzicht van de bedrijvigheid in Koudum. Aanvullingen zijn van harte welkom.

Nummer Naam Naam Naam
1 P. Wiersema, huisarts ? L.E. Meijer, huisarts, Dammenseweg  
2 Zuivelfabriek 'Concordia'    
3 Gemeente en Gemeentelijke instellingen H.O.N.    
4   J. van den Broek, huisarts, Kninebuert  
5 Onderl. Brandwaarborg Mij 'De Zuidwesthoek', Dammenseweg    
6 J.K. Muizelaar, manufacturier, woninginrichting    
7 J. Aukema, Fouragehandel    
8 Wachtmeester 1e kl. A. Koning, woonhuis  Tj. de Jong, Meubelen en autoverhuur, ook 32  
9 Hoekstra. drukkerij, kantoorartikelen    
10 Garage en Rijwielhandel U. Stoker (1921) Spoorzicht  
11 Notaris H. Henstra    
12 Bouwbedrijf S.H. de Jong, Onderweg    
13 Bouwbedrijf Th. de Vries    
14 Garage Kemker, Hoofdstraat    
15 Bondshotel 'Het Wapen van Friesland', R. Osinga    
16 A.D. Visser, schipper, transportbedrijf, Westerweg    
17 J.G. de Vries Gzn, electro, rijwielen, Beukenlaan Radio de Vries (H. de Vries)  
18 Bakkerij Theunis Muizelaar, Kninebuert Gebr. Muizelaar boekhandel  
19 E. Mensonides, Banketbakkerij, agent Holland-Amerika Lijn Klijnstra's Bakkerij  
20 J.M. de Boer, kleding, stoffen, Kninebuert    
21 Spoorzicht, Jan de Bos Badpaviljoen 'De Morra', Jan de Bos  
22 Rijkspolitie, groep H.O.N. en post Koudum    
23 Gereformeerde pastorie, A.J. van Dijk P. Wiersema, rustend arts, Bovenweg  
24 Brandweer, opperbrandmeester, woonhuis    
25 Jacob Harsta, electro, radiocentrale, Hoofdstraat    
26 Burgemeester, woonhuis    
27 Bruinsma's Transportmiddelen-fabriek    
28 Fa. W. J. de Jong en zn  Koudumer Expeditie Bedrijf, beurtdienst  
29 S.E. Postma, filiaalhouder C.A.F.    
30 P. de Vlugt, groenteveiling    
31 Andries Hoekema, A&O-kruidenier, Hoofdstraat    
32 Tj. de Jong, Meubelen en autoverhuur, Beukenlaan, ook 8    
33 Hervormde pastorie, Dammenseweg, J. Brouwer    
34 P.E.B. in Friesland, Distr. ambt. R. Kuiper    
35 Fa. W.P. Visser, 't Meubelhuis, Beukenlaan    
36 Fa. R.P. de Boer, manufacturen en woninginrichting. Hoofdstraat    
37 O. Veninga, kruidenier en hengstenstation, Hoofdstaat    
38 Tj. Hoekstra, autobedrijf    
39 S.H. de Jong, woninginrichting, corsetten, wol enz. Beukenlaan    
40 C. van der Sluis, Centra-Kruidenier, Hoofdstraat    
41 Jelle Hoekema, VIVO-kruidenier, Smidsweg    
42 Fa. J.J. Kein & Zonen, winkelier, Hoofdstaat    
43 P. Grasman Joh. R. de Jong, Bloemisterij 'Ideaal, Hoofdstraat  
44 K.J. Hoekstra, huishoudelijke artikelen, speelgoed, Hoofdstraat    
45 H. Oost, kapper Sinnema Parfumerie, Hoofdstraat,  
46 Fa. Gebr. Pries, smederij    
47 D.H. de Jong, bouwkundige & wethouder, Beukenlaan    
48 Tj. Ypma, groentehandel, kninebuert    
49 F. Kloosterman, brood, koek-, beschuit- en banketbakkerij    
50 S. Mensonides, taxibedrijf , Beukenlaan    
51 S. Bakker, Hoofdstraat,    
52 C.J. van Oostenrijk, Dammenseweg, hoofd MULO    
53 A.J. Gras, slagerij, Hoofdstraat H. de Boer, slagerij, Hoofdstraat  
54 R. Munniksma & Zn, Zwarteweg    
55      
..      
61 De Vries-Osinga, hoeden en petten, Hoogstraat    
..      
63 P. Draijer, veehandelaar    
..      
67 S. Hengst, levensmiddelen, speelgoed, Hoofdstraat 67    
..      
73 Schildersbedrijf de Jager    
..      
81 Schildersbedrijf C. Smit    
..      
98 Fa. C. van Asperen & Zoon, Smederij    
..      
129 S. Folkertsma, veehandelaar    
..      
139 K.H. Westra, It Heidenskip 15