Textiel S.H. de Jong – Ooste, Beukenlaan, Hoofdstraat
In 1991 vierde de familie De Jong het 100-jarig bestaan van het bedrijf dat, zo schreef Bulte Nijs destijds, in de gehele Zuidwesthoek en ver daarbuiten bekend stond als ‘fa. S.H. de Jong textiel- en woninginrichting’. S.H. de Jong was Sijbren Haitzes de Jong, geboren in 1912 in Koudum. Bij zijn huwelijk in 1942 met Tietje Visser wordt Sijbren de Jong, net als zijn vader Haitze, manufacturier genoemd. Vader Haitze de Jong, geboren in 1878 in Koudum, wordt in het artikel in Bulte Nijs de grondlegger van het bedrijf genoemd.
In 1891 begon Haitze de Jong als dertienjarige als marskramer, die met 140 pond aan goederen op zijn rug de omgeving rondventte. Na zijn huwelijk in 1906 met de Koudumse Ittje Reinstra betrok Haitze een nieuw woon-winkelpand aan de Ooste nummer 33, gebouwd door de vader van Haitze, timmerman Sybren de Jong (1842-1925).
Ooste 33
Haitse en Ittje de Jong kregen zes kinderen, waarvan er twee vlak na de geboorte zijn overleden, onder wie in 1912 de tweelingbroer van Sijbren. In navolging van zijn vader Haitze begon zoon Sijbren de Jong in 1925 op 13-jarige leeftijd met koffers op de fiets door Gaasterland kleding te verkopen. Toen de zaken goed gingen – en waarschijnlijk mede door een meevaller (zie ) - werd in 1926 een nieuw winkelpand gebouwd op de Beukenlaan nummer 1. Ook dat pand is gebouwd door Sybren de Jong.
Beukenlaan 1 (links rond 1930, rechts met etalages 1991)
Na zes jaar verkering trouwde Sijbren H. de Jong in 1942 met Tietje D. Visser en zij kwamen toen ook in de zaak. Onder andere omdat de textiel toen op de bon was, begon firma De Jong ook Hindelooper schilderwerk te verkopen: borstelgarnituren, theebladen en zeemanskisten. In 1944 kwam er een nieuwe voorgevel met etalages. Doordat er in Koudum nogal wat schade was door een februaristorm, had de timmerman langer nodig voor de verbouwing dan gehoopt. Uiteindelijk werd de opening op 1 april vastgesteld, maar die moest worden uitgesteld, omdat dochter Ybeltje op die dag geboren werd.
In de loop van 1944 is fa. De Jong ook meubels gaan verkopen, wat enkel jaren geduurd heeft. Na de Tweede Wereldoorlog kwam daar ook nog stoffering bij en een baby- en korsettenafdeling boven in een slaapkamer. Voor dat laatste had Tietje de Jong in Groningen een cursus over korsetten en bh’s gevolgd, zoals Sijbren en Karel de Jong in Krommenie de cursus ‘leggen van Linoleum, Colorite en Colovinyl-tegels' met goed gevolg gedaan hadden.
In de beginjaren ’50 was de winkel zo vol dat in opruimingstijd de meubels uit de woonkamer werden gehaald om in de lege woonkamer op grote tafels de opruimingsartikelen te kunnen aanbieden. In 1954 kon er flink verbouwd worden. Zo kreeg de winkel niet alleen voldoende ruimte, maar had ook het gezin weer voldoende leefruimte. Voor enkele jaren, want rond 1960 werd het allemaal alweer te klein.
Gelukkig stopte op dat moment J. Muizelaar met zijn textielzaak in de Hoofdstraat. Zo werd het winkel-woonpand op de Beukenlaan verkocht aan E. Pries en vestigde diens zoon Ype Pries er een fietsenzaak. De firma S.H. de Jong verhuisde naar de Hoofdstraat nummer 17.
Fa. S.H. de Jong - Hoofdstraat 17 - in 1961
Daar werd op vrijdag 23 juni 1961, ’s morgens om 8 uur “de grootste en modernste zaak op textielgebied van Koudum en omgeving” geopend.
In 1963 werd de lelijke zijgevel weggewerkt door er een etalage tegenaan te bouwen. Daarvoor moest eerst een fundament gelegd worden.
In de loop van 1963 werd ook het lege perceel op nr. 15 erbij gekocht, aan de andere kant van het Exteurpad, waar tot 1940 het gemeentehuis stond. Met een nieuwe gevel voor nr. 17 en door de beide bovenverdiepingen aaneen te bouwen is er een geheel van gemaakt.
Fa. S.H. de Jong 1963
In 1970 zijn Hoofdstraat nummer 15 en 17 door nieuwbouw en een moderne winkelpui aan elkaar geschakeld. Koudumwas daar erg blij mee.
In 1977 nam zoon Durk met zijn vrouw Janny de zaak van Sijbren en Tietje de Jong over. Die woonden toen al ergens anders, op Hoofdstraat 41. In 1979 is de winkel van binnen weer verbouwd en vergroot. De nieuwe winkel werd op 22 maart 1979 geopend.
Van maart 1985 tot maart 1986 deed firma De Jong, met nog acht andere grote middenstandszaken uit Koudum, mee aan de Boppe-Lot-Aktie van het weekblad Wijd en Zijd. Dat was een grote actie in het gehele zuidwesten van Friesland. Bij het doen van boodschappen van een deelnemende winkelier, kreeg de klant een of meer loten. Wekelijks waren er prijzen, met een hoofdprijs van 1000 gulden, een tweede prijs van 500 gulden, een derde prijs van 250 gulden, naast een aantal kleinere prijzen. In 1985 won mevrouw M. de Boer (van schoenenzaak de Boer) de hoofdprijs met een lot dat ze gekregen had bij een aankoop bij haar buren, de firma S.H. de Jong. Als bestuurslid van de middenstandsvereniging reikte Janny de Jong in haar winkel de prijs uit aan haar buurvrouw.
In april 1992 besteedde Bulte Nijs aandacht aan het 100-jarig bestaan van de zaak. De wens werd uitgesproken dat de firma nog eens 100 jaar zou bestaan, maar dat bleek ijdele hoop. Nadat in 1993 de kledingafdeling opgeheven was, sloot in 2006 ook de afdeling woninginrichting voorgoed.
© Histoarysk Koudum/Jelle van der Meulen 2025. Dit artikel is mede tot stand gekomen dankzij het plakboek '100 jaar Textiel de Jong 1891-1991' dat Tietje D. Visser - de Jong in 1991 maakte (bezit familie De Jong).
1e bladzijde van het plakboek van Tietje de Jong - Visser
