Onder elke steen op een kerkhof ligt een persoon met een eigen verhaal. Op de Algemene Begraafplaats van Koudum is een aantal graven te vinden die een connectie hebben met de Tweede Wereldoorlog. Daaronder het graf van Simon Jan van der Veer en z’n vrouw Grietje Draaijer. Hun verhaal gaat onder andere over een onderduiker. In de loop van 1943 zouden de Van der Veers onderdak bieden aan de joodse familie Mok, die bestond uit Philip Mok, zijn vrouw Jeanette Cohen en hun zoontje Nico van 6 jaar. Helaas liep het allemaal even anders, want er kwam een dramatische wending in de plannen.
De familie Van der Veer
Simon Jan van der Veer werd op 28 augustus 1896 in Koudum geboren en trouwde op 6 mei 1921 te Koudum met Grietje Draaijer. Zij werd op 26 oktober 1899 in Molkwerum geboren. Het jonge stel heeft maar heel kort in Koudum gewoond en verhuisde al snel naar de gemeente Gaasterland. Daar werd de familie op 28 mei 1921 ingeschreven op het adres Wiel 168 in Mirns/Bakhuizen, in de groene polder. Simon had daar een veeteeltbedrijf. Al hun vier dochters zijn daar geboren.
De onderduik
De van oorsprong Amsterdamse textielhandelaar Philip Mok kwam in de oorlog terecht in Leeuwarden. Hij hoopte in Friesland een onderduikadres te vinden voor zijn gezin. Hij zocht contact met een klant van hem en dat was de Koudumer manufacturier Marten de Boer. Diens winkel was gevestigd in de Verlengde Hoofdstraat. Marten de Boer vroeg zijn zoon Jacob om hulp en deze benaderde de Bakhuister familie S. J. van der Veer. Echter toen Philip de onderduik in Bakhuizen besprak, werden in Leeuwarden zijn vrouw en zoontje door de bezetter opgepakt en naar Westerbork gezonden. Zij overleefden kamp Auschwitz niet.
|
Ondanks dit dramatische gebeuren dook Philip toch onder in Bakhuizen. Hij moet goed hebben kunnen opschieten met zijn ‘pleeggezin’, want de vier dochters van Simon en Grietje noemden hem ‘omke’. Van een kleindochter (inmiddels 65 jaar oud) vernam ik dat er over en weer altijd contact was bij lief en leed. Gelukkig overleefde Philip de oorlog op zijn schuiladres. In 1947 hertrouwde Philip met Alida Jeanette van Weezel. Zij kregen een zoon, genaamd Nico (naar zijn grootvader) Simon (naar Simon van der Veer) en Max (naar de broer van zijn moeder). Toen Philip na de oorlog een baan had gevonden, betaalde hij de Van der Veers 15 gulden voor elke week dat hij daar ondergedoken was geweest.
|
|
Weer naar Koudum
In 1953 verlieten Simon en Grietje de boerderij en gingen in Bakhuizen wonen. Eerst op de Bakwei 19, enkele maanden later eerst naar de T, de Boerstraat nummer 14 en nog voor het einde van dat jaar naar nummer 2 in die straat. Na hun werkzame leven verhuisden Simon en Grietje van der Veer volgens hun persoonskaart op 15 mei 1961 weer terug naar Koudum om daar te gaan rentenieren. Volgens Jelle de Jong waren de Van der Veers een gegoede doopsgezinde familie. Op Zwarteweg 4 lieten zij een woning bouwen. Op 17 oktober 1974 werden Simon en Grietje door Yad Vashem erkend als Rechtvaardigen voor de volkeren.

Na hun dood, voor Grietje was dat op 28 april 1978 en voor Simon op 1 april 1984, is het echtpaar begraven op de Algemene Begraafplaats in Koudum.

Vlakbij de bij de ingang gemetselde bank ligt hun graf. Als eerbetoon heeft de toen weer in Amsterdam wonende Philip Mok een aantal jaren na hun overlijden op het horizontale gedeelte van het graf een plaat van natuursteen laten aanbrengen met de inscriptie: ‘Deze mens redde mij het leven’ en ‘uit dankbaarheid’. Ook wordt Simon hier ‘omke’ genoemd.
![]() |
![]() |
Zie ook het artikel over Philip Mok op de website Gaasterland in de Tweede Wereldoorlog. Van die website komt ook de foto van Philip Mok.
Ulfert de Jong, november 2026, met dank aan Johannes Hoekema en Sjoerd Huitema.